Wat is staar?

Wat zijn de soorten staar en hoe beïnvloedt staar mijn gezichtsvermogen?

In het kort: staar, ook wel grijze staar of cataract, betekent dat de ooglens troebel wordt. Je ziet wazig, alsof je door een beslagen raam kijkt, en je hebt meer last van fel licht en verblinding. Staar ontstaat meestal op oudere leeftijd. Met een staaroperatie wordt de troebele lens vervangen door een heldere kunstlens. Het is een van de meest uitgevoerde operaties en meestal is het zicht daarna veel beter.

Staar (cataract) ontstaat wanneer de ooglens troebel wordt. De lens zit achter de iris en de pupil en stelt het licht scherp op het netvlies, achterin het oog. Lees meer over hoe het oog werkt. Meestal ontwikkelt staar zich op oudere leeftijd: dat heet ouderdomsstaar.

Grijze staar of groene staar?

Deze twee worden vaak verward, maar het zijn heel verschillende aandoeningen:

  • Grijze staar (cataract): de ooglens wordt troebel. Het is goed te behandelen met een operatie.
  • Groene staar (glaucoom): de oogzenuw raakt beschadigd. Lees meer over glaucoom.

Welke soorten staar zijn er?

Er zijn verschillende soorten staar, en je kunt er meerdere tegelijk hebben.

Soort Waar in de lens? Typische klachten
Nucleaire staar In de kern van de lens; de meest voorkomende vorm Lens wordt geel of bruin; meer bijziend, verblinding en kringen rond lampen
Posterieure subcapsulaire staar Aan de achterkant van de lens Ontwikkelt zich sneller; vooral moeite met dichtbij zien en met fel licht
Corticale staar Aan de buitenrand van de lens, in spaakvormige strepen Verblinding, minder goed zien in het donker, soms meer astigmatisme
Aangeboren staar Al aanwezig bij de geboorte Afhankelijk van de ernst; soms snelle behandeling nodig

Nucleaire staar

Dit is de vorm die het vaakst wordt vastgesteld. De staar ontstaat in het midden van de lens, die daardoor harder wordt en geel of bruin verkleurt. Je kunt er bijzienderd door worden, waardoor je in de verte slechter ziet. Ook kun je kringen en verblinding rond felle lampen zien. Lees meer over bijziendheid.

Posterieure subcapsulaire staar

Deze vorm ontstaat aan de achterkant van de lens, in het midden van de lichtbaan. Daardoor merk je hem al vroeg. Hij ontwikkelt zich sneller dan andere vormen en heeft vooral invloed op je zicht dichtbij.

Corticale staar

Bij corticale staar ontstaan er spaakvormige troebelingen aan de buitenrand van de lens, die naar het midden wijzen. Ze verstrooien het licht, wat verblinding geeft en je zicht in het donker kan verminderen. Deze vorm kan ook astigmatisme veroorzaken.

Aangeboren staar

De meeste staar ontstaat op latere leeftijd, maar soms is staar al bij de geboorte aanwezig, bijvoorbeeld als de moeder tijdens de zwangerschap rodehond heeft gehad. Is de troebeling klein, dan heeft die vaak weinig invloed op het zicht. Belemmert de staar het zicht van een baby, dan is snelle behandeling belangrijk, omdat het oog anders niet goed leert zien.

Wazig zicht door staar

Wat zijn de oorzaken van staar?

De belangrijkste oorzaak is leeftijd: de lens wordt in de loop der jaren minder helder. Andere factoren kunnen staar versnellen of eerder laten ontstaan.

UV-straling

Langdurige, onbeschermde blootstelling aan UV-straling van de zon wordt gezien als een risicofactor voor staar. Draag daarom buiten een zonnebril met UV-bescherming. Lees meer over de effecten van zonlicht op je ogen en hoe je de juiste zonnebril kiest.

Aandoeningen

Bij diabetes ontstaat staar vaak eerder, doordat een hoge bloedsuiker invloed heeft op de eiwitten in de lens. Ook andere aandoeningen, zoals uveïtis (een ontsteking binnenin het oog), kunnen het risico vergroten.

Medicijnen

Langdurig gebruik van corticosteroïden, bijvoorbeeld bij astma, reuma of andere aandoeningen, kan staar eerder laten ontstaan. Vertel je opticien of oogarts altijd welke medicijnen je gebruikt.

Roken

Roken verhoogt het risico op staar. Lees meer over de effecten van roken op je ogen.

Letsel

Staar kan ook ontstaan na een oog- of hoofdletsel, een eerdere oogoperatie of bestraling. Dat kan snel gebeuren of pas jaren later.

Wat zijn de symptomen van staar?

De meeste staar ontwikkelt zich over meerdere jaren. Merk je er iets van, dan zijn dit de typische klachten:

  • Wazig of troebel zien, alsof je door een beslagen raam kijkt.
  • Last van fel licht en verblinding, bijvoorbeeld door tegenliggers in het donker. Dat kan autorijden lastig maken. Lees meer over zien en autorijden.
  • Kringen rond lampen.
  • Kleuren lijken flets of gelig, vooral blauw en paars.
  • Vaak een nieuwe bril nodig, omdat je sterkte steeds verandert.

Hoe wordt staar vastgesteld?

Staar wordt vaak ontdekt tijdens een gewone oogmeting. Ziet je opticien of optometrist tekenen van staar, dan kan die je via de huisarts doorverwijzen naar een oogarts. Lees waarom regelmatig oogonderzoek belangrijk is.

Vergrootglas

Hoe wordt staar behandeld?

In een vroeg stadium kan een sterkere bril helpen, en een zonnebril tegen verblinding. Heeft staar duidelijk invloed op je dagelijks leven, bijvoorbeeld bij lezen of autorijden, dan is een staaroperatie de enige behandeling.

De staaroperatie

Een staaroperatie is een veelvoorkomende, routinematige ingreep, die meestal een kwartier tot een halfuur duurt. Je bent wakker, maar je oog wordt verdoofd met druppels, dus de operatie is meestal pijnloos. De oogarts verwijdert de troebele lens via een klein sneetje en plaatst er een heldere kunstlens voor in de plaats.

Meestal kies je een kunstlens die scherp ziet in de verte. Voor dichtbij heb je dan een leesbril nodig. Er zijn ook kunstlenzen die op meerdere afstanden scherp zien. Je oogarts kan je adviseren. Na de operatie kun je ook contactlenzen dragen, bijvoorbeeld multifocale lenzen, als je oogarts of opticien dat geschikt vindt.

Na de staaroperatie

Je zicht wordt meestal binnen een paar dagen beter. Bij een deel van de mensen wordt na een paar maanden of jaren het kapsel achter de kunstlens troebel. Dat heet nastaar, en je ziet dan weer waziger. Nastaar is eenvoudig te behandelen met een korte laserbehandeling (YAG-laser), waarbij de oogarts een klein gaatje in het troebele kapsel maakt.

Kun je staar voorkomen?

Ouderdomsstaar kun je niet helemaal voorkomen, maar je kunt het risico verkleinen: draag een zonnebril met UV-bescherming, rook niet, en eet gezond en gevarieerd. Lees ons artikel over 6 eenvoudige manieren om je ogen te beschermen bij het ouder worden.

Veelgestelde vragen

Vanaf welke leeftijd krijg je staar?

Ouderdomsstaar begint meestal na je zestigste, maar kan ook eerder ontstaan, bijvoorbeeld bij diabetes of gebruik van corticosteroïden.

Kan staar terugkomen na een operatie?

De staar zelf komt niet terug, want de troebele lens is verwijderd. Wel kan nastaar ontstaan, die eenvoudig met een laser wordt behandeld.

Wat is het verschil tussen staar en maculadegeneratie?

Bij staar wordt de ooglens troebel, en dat is te behandelen met een operatie. Bij maculadegeneratie raakt het centrum van het netvlies beschadigd.