Feit of fabel: kunnen wortels ons helpen in het donker te zien?

In het kort: deels feit, deels fabel. Wortels bevatten veel bètacaroteen, waarvan je lichaam vitamine A maakt, en vitamine A heb je nodig om in het donker te kunnen zien. Heb je een tekort, dan helpen wortels. Maar krijg je al genoeg vitamine A binnen, zoals de meeste mensen in Nederland, dan ga je van extra wortels niet beter zien in het donker. De mythe komt uit de Tweede Wereldoorlog.

Als kind heb je het vast gehoord: “Eet je worteltjes, die zijn goed voor je ogen!” Maar klopt het dat wortels je zicht verbeteren, en dat je er beter door ziet in het donker? Gedeeltelijk. En waar komt dat verhaal eigenlijk vandaan?

De mythe van de wortel

De mythe van de wortel en het gezichtsvermogenTijdens de Tweede Wereldoorlog voerde de Duitse luchtmacht veel nachtelijke bombardementen uit op Groot-Brittannië. De Britse luchtmacht wist steeds vaker Duitse vliegtuigen in het donker te onderscheppen. Hoe? Dankzij een nieuwe radartechnologie, die geheim moest blijven.

Om die radar te verbergen, verspreidden de Britten volgens de bekende lezing het verhaal dat hun piloten zo goed in het donker zagen omdat ze veel wortels aten. Of de Duitsers het geloofden, is de vraag, maar het Britse publiek nam het verhaal over. Het Britse ministerie van Voedselvoorziening moedigde iedereen aan om meer wortels te eten, en kinderen kregen zelfs wortels aan een stokje in plaats van een ijsje. Het idee dat wortels je in het donker laten zien, bleef hangen.

Helpen wortels je beter te zien in het donker?

Wortels bevatten veel bètacaroteen. Dat is een oranje kleurstof waarvan je lichaam vitamine A maakt. Vitamine A is nodig voor een stof in je netvlies (rodopsine) die je helpt om bij weinig licht te zien. Lees meer over hoe je ogen zich aanpassen aan licht en donker.

Heb je een tekort aan vitamine A, dan kun je nachtblind worden, en dan helpt het om meer vitamine A binnen te krijgen. In Nederland komt een tekort weinig voor. Heb je genoeg vitamine A, dan ga je van extra wortels niet beter zien. En de meeste oogproblemen hebben andere oorzaken, zoals leeftijd of diabetes, die je niet met wortels oplost.

Conclusie: half feit, half fabel. Wortels zijn goed voor je ogen, maar ze geven je geen supernachtzicht. Heb je moeite met zien in het donker, bijvoorbeeld tijdens het autorijden? Laat dan je ogen controleren. Lees meer over ’s nachts autorijden en regelmatig oogonderzoek.

Wist je dat? De oranje wortel en Nederland

Wortels waren vroeger vooral paars, geel of wit. De oranje wortel zoals we die nu kennen, werd waarschijnlijk in de zeventiende eeuw in Nederland verder ontwikkeld. Het verhaal dat Nederlandse kwekers de wortel oranje maakten ter ere van het Huis van Oranje, is een mooi verhaal, maar waarschijnlijk zelf een fabel.

Andere voordelen van wortels

Andere voordelen van het eten van wortelsWortels zijn een gezonde groente, met weinig calorieën en veel voedingsstoffen:

  • Bètacaroteen: je lichaam maakt er vitamine A van, die nodig is voor je ogen en je huid.
  • Vezels: goed voor je spijsvertering.
  • Kalium: een mineraal dat onder andere helpt bij een gezonde bloeddruk.
  • Vitamine K1: belangrijk voor de bloedstolling en je botten.

Voor gezonde ogen heb je meer nodig dan alleen vitamine A. Ook luteïne en zeaxanthine (vooral in groene bladgroenten zoals boerenkool en spinazie), vitamine C en E, zink en omega-3-vetzuren zijn belangrijk. Luteïne en zeaxanthine komen voor in de macula, het centrum van je netvlies. Lees meer over maculadegeneratie.

Meer weten over voeding en je ogen?

Lees ons uitgebreide artikel over hoe voeding je gezichtsvermogen beïnvloedt, of onze lijst met vijf voedingsmiddelen voor gezonde ogen. Meer mythes over je ogen? Lees de 12 populairste mythes over contactlenzen.

Ook oogvitamines bevatten voedingsstoffen voor je ogen, maar zijn geen vervanging voor een gevarieerd en evenwichtig voedingspatroon en een gezonde levensstijl.