5 feiten over oogkleur

In het kort: je oogkleur wordt bepaald door de hoeveelheid melanine (bruin pigment) in je iris. Blauwe, groene en grijze ogen hebben geen blauw of groen pigment: ze lijken zo door de manier waarop licht in de iris wordt verstrooid. Lichte ogen zijn gevoeliger voor licht. Oogkleur kan op jonge leeftijd nog veranderen. Verandert je oogkleur op volwassen leeftijd, laat dat dan nakijken.

Dichters en kunstenaars zijn al eeuwen gefascineerd door oogkleur. Maar wat bepaalt eigenlijk de kleur van je ogen, en wat zegt het over je gezondheid? We vroegen het onze hoofdopticien Roshni.

FEIT: alle ogen bevatten alleen bruin pigment

Bruine ogenOgen kunnen blauw, groen, grijs of hazelnootkleurig lijken, maar blauw of groen pigment zit er niet in. De kleur hangt af van de hoeveelheid melanine, een bruin pigment, in de iris: de gekleurde ring rond je pupil. Lees meer over de onderdelen van het oog.

Veel melanine geeft bruine ogen: het pigment neemt het meeste licht op. Weinig melanine geeft blauwe ogen: het licht wordt dan in de iris verstrooid, waarbij vooral blauw licht wordt teruggekaatst. Dat is hetzelfde effect dat de lucht blauw maakt. Groen en hazelnoot zitten daartussenin.

Wist je dat? Bruin is wereldwijd de meest voorkomende oogkleur, groen een van de zeldzaamste. In Noord-Europa, ook in Nederland, komen blauwe en andere lichte ogen juist veel voor. Sommige mensen hebben twee verschillende oogkleuren, of twee kleuren in één iris. Dat heet heterochromie, en is meestal onschuldig.

FEIT: lichte ogen zijn gevoeliger voor licht

Ogen beschermen tegen fel lichtMelanine werkt een beetje als een zonnebrandmiddel: het houdt een deel van het licht en de UV-straling tegen. Omdat blauwe ogen minder melanine bevatten, zijn ze gevoeliger voor fel licht. Onderzoek laat zien dat mensen met lichte ogen mogelijk ook een iets grotere kans hebben op maculadegeneratie.

Welke kleur je ogen ook hebben: draag buiten een zonnebril met UV-bescherming. Draag je lenzen? Lenzen met een UV-filter geven extra bescherming, maar vervangen geen zonnebril. Lees meer over de effecten van zonlicht op je ogen.

HALF FEIT, HALF FABEL: mensen met bruine ogen reageren sneller

Reactiesnelheid bij sportEr zijn enkele kleine onderzoeken die suggereren dat mensen met donkere ogen iets sneller reageren bij snelle sporten zoals boksen of voetbal, en dat mensen met lichte ogen beter presteren bij sporten in hun eigen tempo, zoals golf of bowlen. Het bewijs is echter beperkt, dus de kleur van je ogen bepaalt niet of je een goede sporter wordt. Lees meer over zicht en sportprestaties.

FEIT: oogkleur kan veranderen met de leeftijd

Oogkleur op verschillende leeftijdenVeel baby’s worden met blauwe of grijze ogen geboren, omdat hun iris nog weinig melanine heeft. In de eerste levensjaren kunnen de ogen donkerder worden. Meestal staat de oogkleur rond het derde jaar vast. Bij een deel van de mensen met lichte ogen verandert de kleur op latere leeftijd nog licht.

Een duidelijke verandering in oogkleur op volwassen leeftijd kan soms wijzen op een aandoening:

  • Syndroom van Horner: een zeldzame aandoening door schade aan de zenuwbaan die de pupil en het ooglid aanstuurt. Bij een aangeboren vorm kan de iris in het aangedane oog lichter zijn.
  • Pigmentglaucoom: pigment laat los van de iris, wat de oogdruk kan verhogen. Lees meer over glaucoom.
  • Sommige oogdruppels tegen glaucoom kunnen de iris langzaam donkerder maken.

Hoe eerder zulke aandoeningen worden ontdekt, hoe beter. Laat je ogen daarom regelmatig controleren. Lees waarom regelmatig oogonderzoek belangrijk is. Zie je ineens een duidelijke verandering in de kleur van een of beide ogen? Ga dan zo snel mogelijk naar je opticien of huisarts.

FABEL: je oogkleur verandert met je stemming

Ogen en stemmingJe iris verandert niet van kleur door je stemming. Wel worden je pupillen groter of kleiner, afhankelijk van het licht en van emoties zoals angst, opwinding of verliefdheid. Een grote pupil laat minder iris zien, waardoor je ogen donkerder lijken. Lees meer over waarom je pupillen groter worden.

Je oogkleur veranderen?

De makkelijkste en veiligste manier om tijdelijk een andere oogkleur te proberen, is met kleurlenzen. Er zijn ook kleurlenzen op sterkte. Lees in onze gids voor het dragen van kleurlenzen hoe je de juiste kleur kiest, en waar je op let voor veilig dragen.