9 redenen waarom je pupillen verwijd kunnen zijn

In het kort: je pupillen worden groter bij weinig licht, als je opgewonden, verliefd, bang of gestrest bent, door oogdruppels bij een oogonderzoek, door bepaalde medicijnen en drugs, en soms door letsel of een aandoening. Meestal is het onschuldig. Is één pupil na een klap op het hoofd ineens groter dan de andere, bel dan direct 112.

Kun je aan iemands ogen zien wat diegene denkt of voelt? Onderzoek laat zien dat emoties invloed hebben op de grootte van je pupillen, de zwarte opening in het midden van je oog. Dat gebeurt volledig onbewust, gestuurd door het autonome zenuwstelsel. Misschien heb je ook weleens gehoord dat grote pupillen betekenen dat iemand je leuk vindt. Klopt dat? De experts van Lenstore zetten de redenen voor grote pupillen op een rij.

Hoe werkt je pupil?

De pupil is de opening in je iris, het gekleurde deel van je oog. Spiertjes in de iris maken de pupil groter of kleiner, en regelen zo hoeveel licht er binnenkomt. Bij weinig licht wordt je pupil groter, bij fel licht kleiner. Lees meer over hoe je ogen zich aanpassen aan licht en over de onderdelen van het oog. Een verwijde pupil heet in medische termen mydriasis.

9 redenen waarom je pupillen groter kunnen worden

1. Weinig licht

De meest voorkomende reden: in het donker worden je pupillen groter, zodat er meer licht in je oog valt en je beter kunt zien.

2. Je vindt iemand leuk

Als je opgewonden of blij bent, maakt je lichaam dopamine aan, een stofje dat vrijkomt als je iets fijns verwacht, zoals een stuk taart of aandacht van iemand die je leuk vindt. Een bijeffect is dat je pupillen groter kunnen worden. Zie je dat de pupillen van iemand groter worden als die jou aankijkt? Dan kan dat een teken zijn van sterke gevoelens, al zegt het natuurlijk niet alles.

3. Angst, woede of stress

Niet alleen verliefdheid laat je pupillen groter worden. Ook bij angst, woede of spanning schakelt je lichaam over op een alarmstand. Je pupillen worden groter, zodat je meer licht opvangt en een mogelijk gevaar beter kunt inschatten.

4. Oogdruppels bij een oogonderzoek

Bij een uitgebreid oogonderzoek krijg je soms druppels die je pupillen verwijden, zodat de oogarts of optometrist beter naar je netvlies kan kijken. Je pupillen blijven daarna een paar uur groot, en je bent gevoelig voor licht en ziet dichtbij wazig. Rijd in die tijd geen auto. Lees meer over regelmatig oogonderzoek en over zien en autorijden.

5. Medicijnen

Sommige medicijnen, met en zonder recept, beïnvloeden de spiertjes die je pupil regelen. Voorbeelden zijn:

  • middelen met botulinetoxine, zoals botox;
  • sommige antihistaminica (middelen tegen allergie);
  • medicijnen tegen de ziekte van Parkinson;
  • middelen tegen reisziekte;
  • atropine, bijvoorbeeld als oogdruppels;
  • sommige middelen tegen epilepsie.

Lage doses atropine-oogdruppels worden soms ook gebruikt om de toename van bijziendheid bij kinderen af te remmen. Twijfel je of je medicijnen invloed hebben op je pupillen? Vraag het je apotheker.

6. Drugs

Drugs zoals cocaïne, amfetamine (speed), lsd en xtc kunnen je pupillen groter maken, en de reactie op licht verminderen. Ook tijdens het afkicken kunnen de pupillen nog een tijd groot blijven.

7. Letsel aan het oog

Een klap op het oog, of schade aan de zenuwen en spiertjes van de iris, kan een pupil groter en onregelmatig van vorm maken. Dat kan ook gebeuren als complicatie na een oogoperatie.

8. Hoofdletsel of een hersenaandoening

Na een klap op het hoofd, een beroerte of bij een tumor kan de druk in het hoofd stijgen. Die druk kan de zenuw beïnvloeden die de pupil regelt. Een of beide pupillen kunnen dan groot blijven en niet meer reageren op licht. Daarom schijnen artsen na een hoofdletsel met een lampje in je ogen, ook bij sporters op het veld.

9. Zeldzame aandoeningen

  • Pupil van Adie: een zeldzame aandoening waarbij één pupil groter is dan normaal en traag of nauwelijks reageert op licht. De oorzaak is vaak onbekend. Het is meestal onschuldig, maar wel blijvend.
  • Aniridie: een zeldzame aangeboren aandoening waarbij de iris geheel of gedeeltelijk ontbreekt. Het oog kan de hoeveelheid licht dan niet goed regelen, wat lichtgevoeligheid geeft. Het gaat vaak samen met andere oogproblemen, zoals glaucoom.
  • Goedaardige episodische eenzijdige mydriasis: een onschuldige aandoening waarbij één pupil een paar uur tot dagen groter is, soms met wazig zien, hoofdpijn of oogpijn. Het gaat vanzelf over.

Grote pupillen en kleurlenzen

Draag je kleurlenzen? Die hebben een heldere opening in het midden voor je pupil. Wordt je pupil in het donker groter dan die opening, dan kun je wat waziger zien of lichtringen zien. Lees onze gids voor het dragen van kleurlenzen.

Wanneer naar een arts?

Meestal zijn grote pupillen geen reden tot zorg. Maar:

  • Bel direct 112 als jij of iemand anders na een klap op het hoofd grote pupillen heeft, zeker als de ene pupil groter is dan de andere.
  • Neem direct contact op met je huisarts of de huisartsenpost als één pupil plotseling groter is en je ook hoofdpijn, een hangend ooglid, dubbelzien of oogpijn hebt.
  • Maak een afspraak met je huisarts als je pupillen groot blijven en niet meer kleiner worden in fel licht, zonder duidelijke oorzaak.

Veelgestelde vragen

Is het normaal dat mijn pupillen verschillend van grootte zijn?

Een klein verschil tussen beide pupillen komt bij veel mensen voor en is meestal onschuldig. Is het verschil nieuw of groot, of heb je er andere klachten bij, laat het dan nakijken.

Hoe lang blijven pupillen groot na een oogonderzoek?

Meestal een paar uur, soms langer. Draag een zonnebril en rijd geen auto tot je weer scherp ziet.

Zegt de grootte van je pupillen iets over je oogkleur?

Nee, maar bij lichte ogen valt het meer op. Lees vijf feiten over oogkleur.