Wat is maculadegeneratie?

In het kort: maculadegeneratie is een oogziekte waarbij de macula, het centrum van het netvlies, beschadigd raakt. Je centrale zicht wordt wazig of vervormd, terwijl je aan de zijkant goed blijft zien. Het komt vooral voor bij ouderen en heet dan leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD of AMD). Er is een droge en een natte vorm. De natte vorm is te behandelen, maar dan is snelle actie belangrijk: zie je rechte lijnen ineens golvend of krom, neem dan direct contact op met je huisarts.

Maculadegeneratie is in Nederland een van de belangrijkste oorzaken van slechtziendheid bij ouderen. De kans erop neemt toe naarmate je ouder wordt.

Gezond oog en oog met maculadegeneratie

Wat is maculadegeneratie?

De macula is het kleine centrum van het netvlies, achterin het oog. Daar zitten veel lichtgevoelige cellen die zorgen voor scherp centraal zicht, bijvoorbeeld om te lezen, gezichten te herkennen of televisie te kijken. Lees meer over de onderdelen van het oog. Bij maculadegeneratie werken die cellen steeds minder goed. Je ziet dan wazig of vervormd in het midden van je zicht, kleuren lijken fletser, en gezichten herkennen wordt lastiger.

Droge en natte maculadegeneratie

Droge vorm Natte vorm
Hoe vaak? De meest voorkomende vorm Minder vaak, maar ernstiger
Wat gebeurt er? Afvalstoffen (drusen) hopen zich op en de cellen in de macula werken langzaam minder goed Er groeien nieuwe, kwetsbare bloedvaatjes onder het netvlies, die lekken of bloeden
Hoe snel? Langzaam, over jaren Snel, soms binnen dagen tot weken
Behandeling Geen genezing; leefstijl en soms een speciaal supplement kunnen de voortgang afremmen Injecties in het oog die de groei van de bloedvaatjes remmen

De droge vorm kan bij een deel van de mensen overgaan in de natte vorm.

Wat zijn de symptomen?

  • Wazig of vlekkerig zien in het midden van je zicht.
  • Rechte lijnen, zoals deurposten of tegels, lijken golvend of krom.
  • Moeite met lezen of gezichten herkennen.
  • Kleuren lijken fletser.
  • Je hebt meer licht nodig om te lezen.

Het zicht aan de zijkant blijft meestal goed. Daarom word je van maculadegeneratie meestal niet volledig blind, maar kan het centrale zicht wel ernstig achteruitgaan.

Wanneer direct naar de huisarts?

Zie je plotseling rechte lijnen golvend of krom, of een vlek in het midden van je zicht? Neem dan direct contact op met je huisarts. Bij de natte vorm is snelle behandeling belangrijk om je zicht te sparen. Met een Amsler-rooster, een eenvoudig ruitjespatroon, kun je thuis per oog controleren of lijnen recht blijven. Je opticien of oogarts kan je er meer over vertellen.

Wie heeft meer kans op maculadegeneratie?

  • Mensen boven de 60, en vooral boven de 75.
  • Mensen met familieleden met maculadegeneratie.
  • Rokers.
  • Mensen met hart- en vaatziekten of een hoge bloeddruk.
  • Vrouwen iets vaker dan mannen.

Hoe verklein je het risico?

1. Stop met roken

Roken is de belangrijkste risicofactor die je zelf kunt beïnvloeden. Het vergroot de kans op maculadegeneratie, en versnelt het verloop. Lees meer over de effecten van roken op je ogen.

2. Let op je bloeddruk en je hart

Een hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten hangen samen met een groter risico. Neem voorgeschreven medicijnen goed in en volg het advies van je huisarts.

3. Eet gezond en gevarieerd

Veel groenten (vooral groene bladgroenten zoals spinazie en boerenkool), fruit en vette vis worden in verband gebracht met een kleiner risico. Lees meer over hoe voeding je gezichtsvermogen beïnvloedt en vijf voedingsmiddelen voor je ogen. Bij bepaalde vormen van droge maculadegeneratie kan een oogarts een speciaal supplement met een specifieke combinatie van vitaminen en mineralen adviseren. Gebruik zo’n supplement alleen op advies van je oogarts.

4. Blijf in beweging en houd een gezond gewicht

Regelmatig bewegen en een gezond gewicht zijn goed voor je bloedvaten, ook die in je ogen.

5. Draag een zonnebril

Draag buiten een zonnebril met goede UV-bescherming (UV400). Lees meer over de effecten van zonlicht op je ogen.

6. Laat je ogen regelmatig controleren

Bij een oogcontrole kunnen vroege tekenen van maculadegeneratie worden ontdekt. Lees waarom regelmatig oogonderzoek belangrijk is, en hoe je je ogen beschermt bij het ouder worden.

Maculadegeneratie bij jongere mensen

Krijg je voor je vijftigste klachten van de macula, dan heeft dat vaak een andere oorzaak, bijvoorbeeld een erfelijke aandoening zoals de ziekte van Stargardt of de ziekte van Best. Ook sterke bijziendheid kan schade aan de macula geven. Lees meer over bijziendheid. Een oogarts kan de oorzaak vaststellen.

Leven met maculadegeneratie

Slechter gaan zien kan heel ingrijpend zijn. Je staat er niet alleen voor: maculadegeneratie komt veel voor, en er zijn veel hulpmiddelen, zoals vergrootglazen, extra verlichting en apps die teksten voorlezen. Je oogarts kan je doorverwijzen naar een revalidatiecentrum voor slechtzienden, en patiëntenverenigingen zoals de Oogvereniging bieden informatie en lotgenotencontact.

Veelgestelde vragen

Word je blind van maculadegeneratie?

Meestal niet volledig: het zicht aan de zijkant blijft vaak goed. Het centrale zicht kan wel ernstig achteruitgaan.

Is maculadegeneratie te genezen?

Nee, maar de natte vorm kan met injecties vaak worden afgeremd of gestabiliseerd, zeker als je snel wordt behandeld.

Wat is het verschil met staar en glaucoom?

Bij staar wordt de ooglens troebel. Bij glaucoom raakt de oogzenuw beschadigd en verdwijnt eerst het zicht aan de zijkant. Bij maculadegeneratie verdwijnt eerst het centrale zicht.