6 minuten leestijd
Kan je afslankmedicijn invloed hebben op hoe je ziet?
GLP-1-medicijnen veranderen lichamen en, zo blijkt, mogelijk ook stilletjes het gezichtsvermogen. Dit moeten contactlensdragers weten voor, tijdens en na de start van zo’n behandeling.
De laatste jaren valt er bij opticiens iets opmerkelijks op. Mensen die al tien jaar probleemloos dezelfde contactlenzen dragen, merken plots dat hun zicht een beetje wazig is geworden of dat hun ogen halverwege de middag droger aanvoelen dan normaal. Wie doorvraagt, ziet een patroon: veel van hen waren een paar maanden eerder gestart met een GLP-1-medicijn.
Middelen als semaglutide en tirzepatide, oorspronkelijk ontwikkeld voor type 2-diabetes en nu veel breder voorgeschreven voor gewichtsbeheersing, werken door te veranderen hoe je lichaam omgaat met insuline, eetlust en bloedsuiker. Juist daarom kunnen ze ook indirect invloed hebben op je ogen. De lens in het oog is bijzonder gevoelig voor de bloedsuikerspiegel, en contactlensdragers, die afhankelijk zijn van een stabiele, goed passende lens op een gezonde traanfilm, merken vaak als eerste dat er iets is veranderd.
Waarom bloedsuiker en gezichtsvermogen nauwer samenhangen dan je denkt
De lens in je oog, niet te verwarren met de contactlens die erop zit, bestaat grotendeels uit water en eiwit en zwelt of krimpt een beetje, afhankelijk van hoeveel suiker er in je bloed zit. Wanneer je bloedsuiker snel stijgt of daalt, verandert ook het watergehalte van die binnenste lens. Daardoor verandert de vorm een klein beetje en daarmee ook de scherpstelkracht.
Dat is precies wat er kan gebeuren wanneer een GLP-1-medicijn gaat werken. Terwijl je bloedsuiker zich stabiliseert, op de lange termijn vaak ten goede, kan je zicht op korte termijn schommelen. Tekst kan iets wazig lijken en je gebruikelijke contactlenzen voelen ineens niet meer helemaal zoals ze zouden moeten werken.
Het goede nieuws
Bij de meeste mensen is dit tijdelijk. Zodra je lichaam een stabiele bloedsuikerspiegel heeft bereikt, wat afhankelijk van het medicijn en de dosis een paar weken tot een paar maanden kan duren, keert het zicht meestal terug naar hoe het was. Het is zelden een teken dat er iets mis is; het is een teken dat je lichaam zich aanpast.
De praktische conclusie is eenvoudig: merk je een verandering in je zicht, neem dan contact op met je opticien of optometrist. Wazig zien kan verschillende oorzaken hebben, en alleen een oogmeting kan uitwijzen of het met je medicijn te maken heeft of met iets anders dat aandacht nodig heeft. Ze kunnen ook controleren of de sterkte van je contactlenzen moet worden aangepast, zodat je niet hoeft te gokken op een nieuwe sterkte.
Het verband met droge ogen
Wazig zien is niet het enige wat gebruikers van GLP-1-medicijnen melden. Door de verminderde eetlust eten en drinken veel mensen de eerste maanden minder, en dat kan betekenen dat je ogen minder vocht krijgen dan ze gewend zijn. Komt daar een ingrijpend veranderd eetpatroon bij, dan is het niet ongebruikelijk dat contactlensdragers aan het einde van de dag hun lenzen droger, korreliger of minder comfortabel vinden dan voorheen.
Er is ook een positieve kant. Een deel van de ontstekingsremmende effecten waardoor GLP-1-medicijnen nuttig zijn voor de stofwisseling, wordt onderzocht op de mogelijkheid om op langere termijn chronisch droge ogen en andere ontstekingsaandoeningen van het oog te verlichten. Ook al kan de gewenningsperiode onaangenaam zijn, het betekent dus niet per se dat het voor je ogen over het geheel genomen de verkeerde kant op gaat.
DE KERN
Je ogen zijn vaak de eerste plek waar je lichaam laat zien dat er iets verandert, soms weken voordat je eraan denkt het bij je huisarts te noemen.
Een zeldzaam risico dat je moet kennen
Er is nog één ding om te weten, ook al komt het weinig voor. Onderzoekers bestuderen een mogelijk verband tussen GLP-1-medicijnen en een zeldzame aandoening die NAION heet (niet-arteritische anterieure ischemische opticusneuropathie), een plotseling en pijnloos verlies van zicht door verminderde doorbloeding van de oogzenuw. Het bewijs tot nu toe wijst erop dat een eventueel verhoogd risico klein is en vooral speelt bij mensen die al andere risicofactoren hebben, zoals bepaalde hart- en vaatproblemen of een hoge bloeddruk.
Dit is geen reden om deze medicijnen te mijden: voor de meeste mensen wegen de voordelen ruimschoots op tegen een werkelijk zeldzaam risico. Het is wel een reden om plotseling zichtverlies in één oog serieus te nemen en het direct te laten onderzoeken, in plaats van af te wachten of het overgaat.
Wat je kunt doen als je met een GLP-1-medicijn begint en contactlenzen draagt
- Laat je ogen controleren als je met het medicijn begint en nog eens zodra je dosis is ingesteld, niet alleen wanneer er iets niet goed voelt.
- Vertel je opticien of optometrist over elk nieuw medicijn, ook als je ogen zich prima voelen. Het verandert echt waar ze op letten.
- Houd een bril met de actuele sterkte binnen handbereik zolang je sterkte nog verandert, zodat je niet vastzit als een lens niet meer goed aanvoelt.
- Voelen je ogen droger aan dan normaal, probeer dan conserveermiddelvrije oogdruppels die geschikt zijn voor contactlenzen, of stap tijdelijk over op daglenzen, zodat je elke dag een verse, schone lens draagt. In ons artikel over oogdruppels en contactlenzen lees je welke druppels je met lenzen kunt gebruiken.
- Beschouw plotseling zichtverlies, dubbelzien of een plotselinge, pijnloze verduistering in één oog als spoed: wacht niet af.
Medicijnen voor gewichtsverlies veranderen veel in hoe mensen zich dagelijks voelen, meestal ten goede. Je ogen zijn gewoon een onderdeel van het lichaam dat zich samen met al het andere aanpast. Een beetje geduld en de bereidheid om veranderingen vroeg te melden in plaats van door te zetten is meestal genoeg om je contactlenzen net zo comfortabel te houden als ze altijd waren.
Houd je ogen in de gaten
Is je zicht of het draagcomfort van je lenzen de laatste tijd veranderd, dan kan een controle bij je opticien of optometrist uitwijzen of het gewoon went of dat er iets moet worden bijgesteld.
Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt niet het advies van een opticien, optometrist of huisarts. Als je een GLP-1-medicijn gebruikt en veranderingen in je zicht merkt, neem dan contact op met je opticien of optometrist.
