
In het kort: Sir John Herschel (1792–1871) was een Engelse sterrenkundige, wiskundige en pionier van de fotografie. Voor de oogzorg is hij belangrijk omdat hij in 1827 als een van de eersten beschreef hoe je een lens direct op het oog zou kunnen plaatsen, ruim zestig jaar voordat de eerste werkende contactlens werd gemaakt.
Sir John Herschel (1792–1871)
John Frederick William Herschel werd in 1792 geboren in Slough, Engeland. Hij was de enige zoon van de beroemde sterrenkundige William Herschel, de ontdekker van de planeet Uranus. John studeerde aan Eton College en aan de Universiteit van Cambridge, waar hij bevriend raakte met Charles Babbage, die later een van de eerste mechanische computers ontwierp.
Na zijn studie werkte Herschel samen met zijn vader aan de sterrenkunde, en raakte hij geïnteresseerd in optica en grote telescopen. Hij ontdekte en catalogiseerde honderden nevels en duizenden dubbelsterren. In 1826 ontving hij de gouden medaille van de Royal Astronomical Society, waarvan hij een jaar later voorzitter werd.
Om de sterrenhemel te bestuderen die vanuit Engeland niet zichtbaar is, reisde Herschel in 1834 naar Zuid-Afrika. In vier jaar tijd maakte hij daar een uitgebreide catalogus van de zuidelijke sterrenhemel.
Terug in Engeland richtte hij zich op scheikunde en fotografie. In 1842 ontwikkelde hij de cyanotypie, een fotografisch procedé met lichtgevoelige ijzerzouten, dat later werd gebruikt om bouwtekeningen te kopiëren: de bekende “blauwdrukken”. Ook inspireerde hij andere pioniers, zoals Henry Fox Talbot en Anna Atkins.
Herschel overleed in 1871 in zijn huis in Kent en werd met veel eer begraven in Westminster Abbey in Londen, vlak bij het graf van Isaac Newton. In 1882 werd Charles Darwin vlak bij hem begraven.
Herschels bijdrage aan de oogzorg
In 1827 schreef Herschel een uitgebreid artikel over licht. Daarin beschreef hij als een van de eersten het idee van een lens die direct op het oog wordt geplaatst. Hij combineerde zijn kennis van lenzen en lichtbreking, en kwam tot een aantal opvallende ideeën:
- Een glazen capsule op het oog: een bolvormige glazen lens die zo goed mogelijk aansluit op het hoornvlies, met daartussen een laagje dierlijke gelatine.
- Een mal van het oog: een afdruk van het oog maken, zodat een lens van een doorzichtig materiaal precies op het hoornvlies zou passen.
- Afwijkingen van het hoornvlies: Herschel dacht na over hoe onregelmatigheden van het hoornvlies, zoals bij astigmatisme, met zo’n lens gecorrigeerd zouden kunnen worden.
- Kleurenblindheid: ook onderzocht hij de oorzaken van kleurenblindheid.
In Herschels tijd was de techniek er nog niet om zijn ideeën in de praktijk te brengen. Toch vormden ze een belangrijk vertrekpunt voor latere uitvinders.
Andere bekende prestaties van Herschel
- Hij maakte het woord “fotografie” populair en bedacht de termen “negatief” en “positief” voor foto’s.
- Hij ontwikkelde de cyanotypie (blauwdruk), een fotografisch procedé zonder camera.
- Hij gaf vier manen van Uranus en zeven manen van Saturnus hun naam.
- Hij vond de actinometer uit, een instrument om de kracht van zonlicht te meten.
Tot slot
Herschel overleed voordat de eerste contactlenzen werden gemaakt, maar zijn ideeën over een lens die op het oog past, maakten de weg vrij voor latere uitvinders. In 1888, zeventien jaar na zijn dood, maakte Adolf Fick een van de eerste werkende contactlenzen, en rond dezelfde tijd werkten ook de Duitse glasblazers Müller aan glazen lenzen. Vandaag de dag zijn contactlenzen dun, zacht en comfortabel. Lees meer over de materialen van moderne lenzen.
Meer belangrijke figuren in de oogzorg
- Isaac Newton (1642–1727): licht en kleur
- Jacques Daviel (1693–1762): de eerste moderne staaroperatie
- Thomas Young (1773–1829): kleurenzien en astigmatisme
- John Herschel (1792–1871): het idee van een lens op het oog
- Adolf Fick (1852–1937): de eerste contactlens
- José Ignacio Barraquer (1916–1998): refractieve chirurgie
- Otto Wichterle (1913–1998): de zachte contactlens
- Drahoslav Lím (1925–2003): het hydrogel materiaal
