Belangrijke figuren in de oogzorg – Adolf Fick

In het kort: Adolf Gaston Eugen Fick (1852–1937) was een Duitse oogarts die in 1888 een van de eerste werkende contactlenzen maakte: een schaalvormige lens van geblazen glas. Hij testte de lens eerst op konijnen, daarna op zichzelf en op vrijwilligers. Hij noemde zijn uitvinding een “Contactbrille”, en daarmee legde hij de basis voor de contactlenzen van nu.

Adolf Gaston Eugen Fick (1852–1937)

Adolf Gaston Eugen Fick werd in 1852 geboren in Marburg, Duitsland. Zijn ouders overleden toen hij nog jong was, en hij groeide op bij zijn oom, naar wie hij ook was vernoemd: Adolf Eugen Fick, een bekende fysioloog, onder andere bekend van de diffusiewetten van Fick.

Onder invloed van zijn oom studeerde Adolf geneeskunde, in Duitsland en Zwitserland, en promoveerde hij in 1875. Volgens de overlevering werkte hij daarna een aantal jaren als arts in Zuid-Afrika, voordat hij terugkeerde naar Europa. Hij trouwde met Marie Wislicenus, de dochter van de bekende scheikundige Johannes Wislicenus, en vestigde zich in Zürich, waar hij werkte als oogarts en verbonden was aan de universiteit. Fick overleed in 1937, op 84-jarige leeftijd.

Ficks bijdrage aan de oogzorg: de eerste contactlens

  • Een lens van glas: in 1888 maakte Fick een sclerale lens van geblazen glas: een schaaltje dat niet alleen het hoornvlies bedekte, maar rustte op het minder gevoelige wit van het oog. Zo kon hij brekingsafwijkingen corrigeren.
  • Getest op konijnen, op zichzelf en op vrijwilligers: Fick testte zijn lens eerst op konijnen, daarna op zijn eigen ogen, en ten slotte op een kleine groep vrijwilligers.
  • “Contactbrille”: zijn bevindingen publiceerde hij in 1888 in een gerenommeerd Duits oogheelkundig tijdschrift, onder de titel “Eine Contactbrille” (een contactbril). Het was een van de eerste beschrijvingen van het klinisch gebruik van contactlenzen.

Rond dezelfde tijd werkten ook anderen aan vergelijkbare lenzen, zoals de Franse oogarts Eugène Kalt en de Duitse student August Müller. Fick wordt meestal genoemd als de uitvinder van de eerste echt werkende contactlens.

Van glas tot zachte lens

Ficks glazen lenzen waren zwaar, groot en lieten weinig zuurstof door, waardoor je ze maar een paar uur kon dragen. Toch inspireerden ze vele anderen:

Wanneer Ontwikkeling
1888 Fick maakt een sclerale lens van glas
Jaren dertig William Feinbloom maakt lichtere lenzen van glas en kunststof
Eind jaren veertig Kleinere harde lenzen van kunststof, die alleen het hoornvlies bedekken
Jaren zestig Otto Wichterle en Drahoslav Lím ontwikkelen de zachte lens van hydrogel
Eind jaren negentig De eerste lenzen van siliconenhydrogel, die veel meer zuurstof doorlaten

Lees meer over hydrogel en siliconenhydrogel.

Tot slot

Adolf Fick wordt gezien als de uitvinder van de eerste echte contactlens. Zijn glazen lens was nog verre van comfortabel, maar zonder zijn pionierswerk zouden er geen contactlenzen zijn zoals we die nu kennen: dun, zacht en zo comfortabel dat je ze nauwelijks voelt. Van daglenzen tot maandlenzen: ze zijn allemaal schatplichtig aan Ficks “Contactbrille”.

Meer belangrijke figuren in de oogzorg