
In het kort: Jacques Daviel (1693–1762) was een Franse chirurg en oogarts, die wordt gezien als de grondlegger van de moderne staaroperatie. Hij was de eerste die de troebele ooglens bij staar systematisch uit het oog verwijderde, in plaats van hem met een naald naar achteren te duwen. Die aanpak is de basis van de staaroperatie zoals die nu wereldwijd wordt uitgevoerd.
Jacques Daviel (1693–1762)
Jacques Daviel werd op 11 augustus 1693 geboren in La Barre-en-Ouche, in Normandië, Frankrijk. Hij begon zijn medische loopbaan in Rouen, als leerling-chirurg bij zijn oom. Daarna rondde hij zijn opleiding af in het Hôtel-Dieu, het oudste ziekenhuis van Parijs.
In 1720 meldde hij zich als vrijwilliger om patiënten te helpen tijdens de pestepidemie in Marseille. Door zijn inzet kreeg hij daar een vooraanstaande functie als chirurg. Rond 1728 besloot Daviel zich helemaal toe te leggen op oogziekten. In 1749 werd hij benoemd tot oogarts van koning Lodewijk XV. Begin 1762 kreeg Daviel een beroerte, en op 30 september van dat jaar overleed hij tijdens een reis in Genève, Zwitserland.
Daviels bijdrage aan de oogzorg
Daviel richtte zich vooral op staar: een aandoening waarbij de ooglens troebel wordt. In zijn tijd werd staar behandeld met staarsteken. Daarbij duwde een chirurg met een naald de troebele lens naar achteren in het oog, uit de zichtlijn. Dat gaf soms tijdelijk wat zicht, maar vaak ook ernstige complicaties.
In de jaren 1740 lukte het Daviel tijdens een operatie niet om de lens op die manier weg te duwen. Hij besloot de lens daarom via een snede in het oog te verwijderen, en tot zijn verbazing kon de patiënt daarna beter zien. Lange tijd werd gedacht dat de ooglens het eigenlijke centrum van het zien was. Daviel liet zien dat je ook zonder je eigen ooglens kunt zien.
Daviel werkte zijn methode verder uit en voerde honderden van deze operaties uit. In 1752 presenteerde hij zijn techniek aan de Koninklijke Academie voor Chirurgie in Parijs, onder de titel Sur une nouvelle méthode de guérir la cataracte par l’extraction du cristallin (“Over een nieuwe methode om staar te genezen door de ooglens te verwijderen”). Het betekende een revolutie in de behandeling van staar.
Van Daviel tot de staaroperatie van nu
Bij een moderne staaroperatie wordt de troebele ooglens nog steeds verwijderd, maar via een veel kleiner sneetje, en wordt er een heldere kunstlens voor in de plaats gezet. De operatie duurt meestal een kwartier tot een halfuur en is een van de meest uitgevoerde operaties ter wereld. Na de operatie kun je, als je opticien of oogarts dat geschikt vindt, ook weer contactlenzen dragen. Lees meer over staar en de staaroperatie.
Eerbetoon
- Daviel werd lid van de Koninklijke Academie voor Chirurgie in Parijs en buitenlands lid van de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen.
- In Parijs is de Rue Daviel, in de wijk Butte-aux-Cailles, naar hem vernoemd.
- In Bernay, in Normandië, staat een standbeeld van Daviel.
- De Franse post gaf een postzegel met zijn portret uit, ontworpen door Albert Decaris.
Tot slot
Daviel legde de basis waarop latere generaties oogartsen verder bouwden. Dankzij zijn moed om een nieuwe weg in te slaan, kunnen miljoenen mensen met staar vandaag de dag weer goed zien. Lees ook over andere aandoeningen bij het ouder worden in onze 6 manieren om je ogen te beschermen.
Meer belangrijke figuren in de oogzorg
- Isaac Newton (1642–1727): licht en kleur
- Jacques Daviel (1693–1762): de eerste moderne staaroperatie
- Thomas Young (1773–1829): kleurenzien en astigmatisme
- John Herschel (1792–1871): het idee van een lens op het oog
- Adolf Fick (1852–1937): de eerste contactlens
- José Ignacio Barraquer (1916–1998): refractieve chirurgie
- Otto Wichterle (1913–1998): de zachte contactlens
- Drahoslav Lím (1925–2003): het hydrogel materiaal
