De wetenschap achter slaap

In het kort: tijdens je slaap doorloop je elke nacht vier tot zes slaapcycli van ongeveer 90 minuten, met lichte slaap, diepe slaap en REM-slaap, waarin je ogen snel bewegen en je droomt. Volwassenen hebben meestal 7 tot 9 uur slaap nodig. Te weinig slaap kan droge, vermoeide ogen en een trillend ooglid geven. Daglicht overdag, een vast ritme, minder schermtijd voor het slapen en een koele, donkere slaapkamer helpen. En doe altijd je lenzen uit voordat je gaat slapen.

Slaap is waardevol. Het geeft je de energie en concentratie die je nodig hebt, en geeft je lichaam, en je ogen, de kans om te herstellen. Hoe werkt slaap eigenlijk? En hoe slaap je beter? We zetten het op een rij.

De fasen van de slaap

Slapende katSlapen lijkt rustig, maar je hersenen en je lichaam zijn hard aan het werk. Elke nacht doorloop je meerdere slaapcycli, elk van ongeveer 90 minuten. Een cyclus bestaat uit:

Fase Wat gebeurt er?
N1: inslapen Overgang van wakker naar slaap; je spieren ontspannen
N2: lichte slaap Je hartslag en lichaamstemperatuur dalen; het grootste deel van de nacht
N3: diepe slaap Je lichaam herstelt; belangrijk om uitgerust wakker te worden
REM-slaap Je ogen bewegen snel, je hersenen zijn actief en je droomt levendig

De eerste REM-fase begint meestal zo’n 90 minuten na het inslapen. Later in de nacht worden de REM-fases langer. REM staat voor “rapid eye movement”: je ogen bewegen snel heen en weer onder je gesloten oogleden. Waarom precies, weten onderzoekers nog niet zeker. Een theorie is dat het samenhangt met wat je in je droom “ziet”. REM-slaap speelt waarschijnlijk een rol bij het verwerken van wat je die dag hebt meegemaakt en geleerd.

Waarom is genoeg slaap belangrijk?

Slaap en gezonde ogenNa een slechte nacht ben je moe, prikkelbaar en kun je je minder goed concentreren. Maar genoeg slaap, voor volwassenen meestal 7 tot 9 uur, is ook belangrijk voor je gezondheid op lange termijn. Te weinig slaap wordt in verband gebracht met overgewicht, hart- en vaatziekten en diabetes.

Ook je ogen hebben rust nodig. Slaap je te weinig, dan kunnen je ogen droog, zanderig en moe aanvoelen, kun je wazig zien en ben je gevoeliger voor licht. Lees meer over droge ogen.

Een bekend gevolg van te weinig slaap is een trillend ooglid (myokymie). Het is vervelend, maar meestal onschuldig, en gaat vanzelf over als je weer genoeg slaapt. Houdt het weken aan, of trekken ook andere spieren in je gezicht samen, ga dan naar je huisarts.

Tips om beter te slapen

Rustige slaapkamer

1. Gezonde gewoontes overdag

Licht is een krachtig signaal voor je lichaam. Daglicht in de ochtend maakt je wakker en helpt je biologische klok. Lees waarom meer tijd buiten goed is. Ook regelmatig bewegen helpt je beter te slapen, maar sport bij voorkeur niet vlak voor het slapengaan. Eet gezond, houd dutjes kort, en beperk cafeïne en nicotine (stimulerende middelen) en alcohol, dat je slaap juist verstoort. Lees meer over de effecten van alcohol op je ogen.

2. Ontspan voor het slapen

Het licht van schermen kan de aanmaak van melatonine, het slaaphormoon, remmen. Leg je telefoon, laptop en tablet daarom minstens een uur voor het slapen weg. Lees meer over de effecten van schermen op je ogen. Neem in plaats daarvan een warme douche, lees een boek, mediteer of doe wat rustige rekoefeningen. En kies ’s avonds een warme drank zonder cafeïne, zoals kruidenthee.

3. Houd een vast ritme aan

Ga zoveel mogelijk op dezelfde tijd naar bed en sta op dezelfde tijd op, ook in het weekend. Een vast ritueel voor het slapengaan, zoals je pyjama aantrekken, je tanden poetsen en je lenzen uitdoen, helpt je hersenen om te weten dat het tijd is om te rusten.

4. Maak van je slaapkamer een rustige plek

Houd je slaapkamer opgeruimd, donker en stil, en laat schermen bij voorkeur buiten de slaapkamer. Je brengt ongeveer een derde van je leven in bed door, dus een goed matras, dekbed en kussen zijn de investering waard. Last van licht of geluid? Probeer een slaapmasker of oordopjes. De ideale slaapkamertemperatuur ligt rond de 16 tot 18 °C.

Doe je lenzen uit voor het slapen

Doe altijd je contactlenzen uit voordat je gaat slapen, ook voor een kort dutje, tenzij je opticien lenzen heeft voorgeschreven die geschikt zijn voor continu dragen. Met lenzen in krijgt je hoornvlies ’s nachts minder zuurstof, wat het risico op infecties vergroot. Lees waarom in ons artikel over slapen met contactlenzen, en hoe je je lenzen verzorgt.

Slaap lekker!